Taraz: Ayşe Bibi Efsanesi ve Karahanlı Türbeleri

İki bin yılı aşkın geçmişiyle Kazakistan'ın en eski şehirlerinden biri olan Taraz, Karahanlılar döneminde İpek Yolu'nun önemli durağıydı. Bir aşk efsanesine konu olan Ayşe Bibi Türbesi'nden şehre adını veren Karahan'ın kabrine, Taraz'da görülmesi gereken kültürel mekânlar:

Ayşe Bibi ve Babacı Hatun Türbeleri

Fotoğraf: Дмитрий Кошелев / CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Taraz'ın 18 km batısındaki Ayşe Bibi köyünde bulunan bu küçük türbe, 11.–12. yüzyılda Karahanlılar döneminde inşa edildi ve Kazakistan'da bir aşk ve sadakat anıtı olarak biliniyor. Efsaneye göre Sufi şair Hakim Ata'nın kızı güzel Ayşe, Taraz hükümdarı Karahan'a âşık oldu; babası izin vermeyince sevdiğine kavuşmak için yola çıktı, ancak Asa Nehri kıyısında bir yılanın sokmasıyla hayatını kaybetti. Karahan onunla son nefesinde nikâhlandı ve adına bu türbeyi yaptırdı.

Türbeyi eşsiz kılan, bütün cephesini dantel gibi saran oymalı pişmiş toprak levhalar: 60 farklı bitkisel ve geometrik desen ile stilize yazılar, Buhara'daki Samani Türbesi'nin geleneğini sürdürüyor. Birkaç adım ötedeki Babacı Hatun Türbesi ise efsaneye göre ömrünün geri kalanını Ayşe'nin mezarı başında geçiren dadısına ait. Yeni evli çiftlerin buraya gelip dilek dilemesi bugün de yaygın bir gelenek.

Haritada göster – Ayşe Bibi ve Babacı Hatun Türbeleri (Google Haritalar yeni sekmede açılır)

Karahan Türbesi

Fotoğraf: Yakov Fedorov / CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons

İki bin yılı aşkın geçmişiyle Kazakistan'ın en eski şehirlerinden biri olan Taraz, Karahanlılar döneminde bölgenin en önemli merkezlerinden biriydi; Abbasiler ile Çin'in Tang Hanedanı arasındaki 751 tarihli Talas Savaşı'nın da şehrin yakınlarında yapıldığı düşünülüyor. Şehrin merkezindeki Karahan Türbesi, Ayşe Bibi efsanesinin kahramanı Karahanlı hükümdarı Karahan'ın mezarı olarak kabul ediliyor.

11. yüzyılda yapılan özgün türbe zamanla yıkıldı; bugün görülen yapı 20. yüzyılın başında onun yerine inşa edildi. Halk arasında "Evliya Ata" diye anılan Karahan'a duyulan saygı o kadar büyüktü ki Taraz, 1856'dan 1930'lara kadar resmî olarak Evliya Ata (Auliye-Ata) adını taşıdı. Türbeyi çevreleyen park, şehrin tarihi merkezinde bir yürüyüşe başlamak için iyi bir nokta.

Haritada göster – Karahan Türbesi (Google Haritalar yeni sekmede açılır)