Luksor: Karnak'tan Krallar Vadisi'ne

Antik Mısır'ın başkenti Teb'in üzerine kurulan Luksor, Nil'in doğu yakasındaki Karnak ve Luksor tapınaklarından batı yakasındaki Krallar Vadisi'ne kadar dünyanın en büyük açık hava müzelerinden biri olarak anılır. Luksor'da görülmesi gereken kültürel mekânlar:

Karnak Tapınağı

2 bin yıla yakın bir süre boyunca (MÖ 2000 - MS 100) art arda gelen firavunlarca genişletilen Karnak, dünyanın en büyük dini yapı kompleksi; alanı 100'den fazla futbol sahasına denk geliyor. Kompleksin kalbindeki Büyük Hipostil Salonu, 134 devasa taş sütunuyla ziyaretçileri adeta bir taş orman içinde bırakıyor.

Tapınak, tanrı Amon-Ra'ya adanmıştı ve Yeni Krallık döneminde Mısır'ın dini gücünün merkeziydi; sütunların üzerindeki renkli hiyeroglif kabartmaların bir kısmı, binlerce yıl sonra bile orijinal boyalarının izlerini taşıyor.

Haritada göster – Karnak Tapınağı (Google Haritalar yeni sekmede açılır)

Luksor Tapınağı

MÖ 1400 civarında III. Amenhotep tarafından başlatılan Luksor Tapınağı, Karnak'tan farklı olarak tek bir tanrıya değil, "kraliyet ka'sının" (ruhsal özün) yenilenmesine adanmış bir tapınaktı. Firavunların taç giyme törenlerinin bir kısmı burada gerçekleştirilirdi.

Tapınağın girişindeki dikilitaşlardan biri 1830'da Fransa'ya hediye edildi ve bugün Paris'teki Concorde Meydanı'nda duruyor; tapınağın bir bölümü Roma döneminde kiliseye, ortaçağda ise camiye (Ebu'l-Haggag Camii) dönüştürülerek hâlâ kullanılıyor — üç dinin katmanlarını aynı anda taşıyan nadir bir yapı.

Haritada göster – Luksor Tapınağı (Google Haritalar yeni sekmede açılır)

Krallar Vadisi

Yeni Krallık döneminde (MÖ 1550-1070) firavunların, hazinelerini soygunculardan korumak amacıyla piramit yerine gizli kayalık vadilere oydurduğu mezarların bulunduğu Krallar Vadisi, 63'ü aşkın kraliyet mezarı barındırıyor.

1922'de Howard Carter'ın neredeyse bozulmamış hâlde bulduğu Tutankamun'un mezarı (KV62), vadinin en ünlü keşfi; genç firavunun önemsiz bir hükümdar olmasına rağmen mezarının bu denli zengin çıkması, diğer büyük firavunların mezarlarının ne denli görkemli olabileceğine dair fikir veriyor.

Haritada göster – Krallar Vadisi (Google Haritalar yeni sekmede açılır)

Hatşepsut Tapınağı

MÖ 1479-1458 arasında hüküm süren Mısır'ın nadir kadın firavunlarından Hatşepsut için inşa edilen bu tapınak, dik kayalıklara yaslanan üç katlı taraçalı mimarisiyle antik Mısır mimarisinde eşi benzeri olmayan bir tasarım sergiliyor.

Hatşepsut'un ölümünden sonra üvey oğlu ve halefi III. Thutmose, kadın firavunun anısını silmeye çalışarak tapınaktaki birçok kabartma ve heykelini tahrip ettirdi; buna rağmen tapınak, modern arkeolojiyle büyük ölçüde restore edilerek ayakta kalmayı başardı.

Haritada göster – Hatşepsut Tapınağı (Google Haritalar yeni sekmede açılır)

Memnon Heykelleri

MÖ 1350 civarında III. Amenhotep'in artık kaybolmuş devasa cenaze tapınağının girişini süsleyen bu iki dev oturan heykel, 18 metre yüksekliğiyle firavunu betimliyor. Heykellerin adı, Yunanlıların bunları efsanevi Etiyopya kralı Memnon'la özdeşleştirmesinden geliyor.

Antik dönemde MÖ 27'deki bir depremden sonra kuzeydeki heykel, gün doğumunda garip bir ıslık sesi çıkarmaya başlamış ve bu, Yunan-Roma dünyasından ziyaretçileri "konuşan heykeli" duymaya çeken bir efsaneye dönüşmüştü; Roma restorasyonundan sonra ses kesildi.

Haritada göster – Memnon Heykelleri (Google Haritalar yeni sekmede açılır)