Kahire: Piramitlerden Han el-Halili'ye

Nil'in iki yakasına yayılan Kahire, Giza Platosu'ndaki piramitlerden Memlük camilerine, Han el-Halili'nin dar sokaklarından Tahrir Meydanı'ndaki Mısır Müzesi'ne kadar beş bin yıllık bir tarihi aynı şehirde buluşturur. Kahire'de görülmesi gereken kültürel mekânlar:

Giza Piramitleri

MÖ 2560 civarında IV. Hanedan firavunu Keops (Hufu) için inşa edilen Büyük Piramit, 3.800 yıl boyunca dünyanın en yüksek yapısı unvanını taşıdı ve Antik Dünyanın Yedi Harikası'ndan günümüze ulaşan tek örnek. Yaklaşık 2,3 milyon taş bloktan oluşan piramidin nasıl inşa edildiği hâlâ tartışılıyor.

Giza platosundaki üç büyük piramit (Keops, Kefren, Mikerinos), firavun ailesinin farklı üyelerine ait; kompleks aynı zamanda küçük kraliçe piramitleri ve işçi mezarlıklarını da barındırıyor. Kahire'nin hemen kenarında, şehrin genişlemesiyle neredeyse iç içe geçmiş bir konumda duruyor.

Haritada göster – Giza Piramitleri (Google Haritalar yeni sekmede açılır)

Sfenks

Tek bir kalker kaya kütlesinden oyularak MÖ 2500 civarında yapılan Büyük Sfenks, insan başlı aslan gövdeli formuyla dünyanın en eski ve en büyük anıtsal heykellerinden biri. 73 metre uzunluğu ve 20 metre yüksekliğiyle Giza platosuna hâkim bir konumda duruyor.

Heykelin burnunun nasıl kırıldığı yüzyıllardır tartışma konusu; Napolyon'un askerlerinin top atışıyla kırdığı efsanesi yaygın olsa da, 18. yüzyıl çizimlerinde burnun zaten eksik olduğu görülüyor, bu da hasarın çok daha eskiye dayandığını gösteriyor.

Haritada göster – Sfenks (Google Haritalar yeni sekmede açılır)

Mısır Müzesi

1902'de Tahrir Meydanı'nda açılan Mısır Müzesi, 120 bini aşkın eseriyle dünyanın en kapsamlı antik Mısır koleksiyonuna sahip. Müzenin en tanınan bölümü, 1922'de neredeyse bozulmadan bulunan genç firavun Tutankamun'un mezar hazinesi — altın maskesi dahil binlerce eşya.

Yeni Kahire'deki Büyük Mısır Müzesi'nin açılmasıyla koleksiyonun büyük kısmı zamanla oraya taşınsa da, Tahrir'deki bu tarihi bina, dünyaya Mısır bilimini (Egyptology) tanıtan orijinal mekân olarak simgesel önemini koruyor.

Haritada göster – Mısır Müzesi (Google Haritalar yeni sekmede açılır)

Muhammed Ali Camii

Osmanlı valisi Kavalalı Mehmed Ali Paşa'nın 1830-1848 arasında Selahaddin Eyyubi Kalesi'nin en yüksek noktasına yaptırdığı bu cami, İstanbul'daki Nuruosmaniye Camii'nden esinlenen Osmanlı barok üslubuyla inşa edildi ve halk arasında "Alabaster Camii" olarak da anılıyor.

İç ve dış duvarlarını kaplayan alabaster taşı nedeniyle bu ismi alan cami, kalenin en yüksek noktasında yer alması sayesinde Kahire'nin sisli havada bile fark edilen bir simgesi hâline geldi; avlusundaki saat kulesi, Fransa Kralı Louis-Philippe'in 1846'da Mehmed Ali'ye hediye ettiği bir armağandı.

Haritada göster – Muhammed Ali Camii (Google Haritalar yeni sekmede açılır)

Sultan Hasan Camii

1356-1363 arasında Memlük Sultanı Hasan için inşa edilen bu cami-medrese kompleksi, Kahire'nin Memlük dönemi mimarisinin en anıtsal örneği kabul ediliyor. Caminin minaresi 68 metreyle Kahire'nin en yüksek tarihi minarelerinden biri.

Yapının inşası için Giza piramitlerinden taş söküldüğü rivayet edilir; kompleksin dört büyük eyvanı, dönemin dört büyük Sünni mezhebine (Hanefi, Şafii, Maliki, Hanbeli) ayrı ayrı eğitim verilmesi için tasarlanmıştı.

Haritada göster – Sultan Hasan Camii (Google Haritalar yeni sekmede açılır)

İbn Tulun Camii

879'da Mısır'ın Abbasi valisi Ahmed İbn Tulun tarafından inşa edilen bu cami, Kahire'nin orijinal formunu koruyarak günümüze ulaşan en eski camisi. Samarra'daki (Irak) ünlü sarmal minareden esinlenen dışa açık merdivenli minaresi, İslam mimarisinde nadir görülen bir tasarım.

Caminin devasa avlusu ve sivri kemerli revakları, dönemin Abbasi mimari üslubunun Mısır'daki en saf yansıması; caminin sadeliği, sonraki yüzyılların daha süslü Memlük ve Osmanlı camileriyle belirgin bir tezat oluşturuyor.

Haritada göster – İbn Tulun Camii (Google Haritalar yeni sekmede açılır)

Han el-Halili Çarşısı

1382'de Memlük emiri Cerkes el-Halili tarafından kurulan Han el-Halili, Kahire'nin en eski ve en büyük geleneksel çarşısı; yüzyıllar boyunca Kahire'yi Kızıldeniz ve Akdeniz ticaret yollarına bağlayan bir kervan durağıydı.

Dar labirent sokaklarında altın-gümüş kuyumculardan baharatçılara, deri ustalarından nargile satıcılarına kadar geleneksel esnaf kolları hâlâ faaliyette; çarşının içindeki tarihi El-Fişaviyy Kahvesi, 200 yılı aşkın süredir kesintisiz hizmet veriyor.

Haritada göster – Han el-Halili Çarşısı (Google Haritalar yeni sekmede açılır)

Sakkara Basamaklı Piramidi

MÖ 2670 civarında mimar İmhotep tarafından Firavun Coser için inşa edilen Sakkara Basamaklı Piramidi, dünyanın bilinen en eski büyük taş anıtı ve piramit mimarisinin doğrudan atası. Altı basamaktan oluşan yapı, önceki mastaba (düz tepeli mezar) geleneğinden klasik piramit formuna geçişin ilk adımını temsil ediyor.

İmhotep, tarihte adı bilinen ilk mimar ve mühendis olarak kabul edilir; başarısı o denli büyük görüldü ki ölümünden sonra tanrılaştırılarak bir tıp ve bilgelik tanrısı olarak tapınıldı.

Haritada göster – Sakkara Basamaklı Piramidi (Google Haritalar yeni sekmede açılır)