Fes ve Kazablanka: Tabakhaneler ve Hassan II

Dar sokaklı eski şehri, yüzyıllık deri tabakhaneleri ve tarihi hanlarıyla Fes'ten Atlantik kıyısında yükselen dev Hassan II Camii'ne uzanan bir Fas rotası.

Chouara Tabakhanesi (Fes)

11. yüzyıldan beri faaliyette olan Chouara Tabakhanesi, Fes'in en eski üç deri tabakhanesinden biri ve dünyanın hâlâ geleneksel yöntemlerle çalışan en eski atölyelerinden sayılıyor. Taştan oyulmuş yüzlerce küvet, kireç ve güvercin gübresiyle yumuşatılan derilerin ardından haşhaş kırmızısı, indigo mavisi ve safran sarısı gibi doğal boyalarla renklendirildiği havuzlara ayrılıyor.

Ziyaretçiler işlemi çevredeki deri dükkânlarının teraslarından izliyor; keskin kokuya karşı girişte dağıtılan nane yaprakları artık deneyimin bir parçası hâline gelmiş durumda. Yüzyıllardır babadan oğula geçen bu zanaat, Fes'in en canlı ve en fotoğraflanan sahnelerinden birini oluşturuyor.

Haritada göster – Chouara Tabakhanesi (Google Haritalar yeni sekmede açılır)

Nejjarine Meydanı (Fes)

Marangozlar Meydanı anlamına gelen Nejjarine, adını çevresindeki ahşap oymacılığı atölyelerinden alıyor; meydanın ortasındaki zellige çinili çeşme, 18. yüzyıldan beri kervanların ve yerel halkın su ihtiyacını karşılıyor. Meydanın bir kenarındaki Nejjarine Fonduku ise eskiden tüccarların kervanlarıyla konakladığı bir han iken bugün Ahşap Sanatları Müzesi'ne dönüştü.

Sedir ağacından oyulmuş nal biçimli kapısı ve zengin alçı süslemeleriyle fonduk, Fes'in medeniyet tarihinde ticaretin ve zanaatin nasıl iç içe geçtiğini gözler önüne seriyor; dar sokaklardan aniden açılan meydan, medine içinde beklenmedik bir nefes alanı sunuyor.

Haritada göster – Nejjarine Meydanı (Google Haritalar yeni sekmede açılır)

Hassan II Camii (Kazablanka)

Kazablanka'nın Atlas Okyanusu kıyısında yükselen Hassan II Camii, bir kısmı doğrudan okyanusun üzerine inşa edilmiş nadir yapılardan biri. 210 metrelik minaresiyle dünyanın en yüksek minarelerinden birine sahip ve geceleri lazer ışığıyla Mekke yönünü işaret ediyor; on binlerce zanaatkârın el emeğiyle altı yılda tamamlanan yapı, mozaik, alçı oymacılığı ve ahşap işçiliğiyle Fas'ın geleneksel sanatlarını bir arada barındırıyor.

25 bin kişilik iç, 80 bin kişilik dış avlu kapasitesiyle cami hem ibadet hem de Kazablanka'nın simgesi hâline gelmiş bir buluşma noktası; güneşli havalarda otuz dakikada açılıp kapanabilen devasa çatısı, mühendislik açısından da yapıyı benzersiz kılıyor.

Haritada göster – Hassan II Camii (Google Haritalar yeni sekmede açılır)

Hassan II Camii Zellige Süslemeleri (Kazablanka)

Hassan II Camii'nin avlularını ve çeşmelerini kaplayan zellige çinileri, geometrik yıldız desenlerinin binlerce küçük parçadan elle kesilip birleştirilmesiyle oluşuyor; her ustanın yalnızca tek bir renk veya şekilde uzmanlaştığı bu zanaat, Fas'ta kuşaktan kuşağa aktarılan bir gelenek.

Öğle güneşinde parlayan lacivert, turkuaz ve altın tonları, caminin taş ve mermer yüzeylerine adeta canlı bir doku kazandırıyor; bu detaylar, yapının büyüklüğü kadar ince işçiliğiyle de anıldığının en somut kanıtı.

Haritada göster – Hassan II Camii Zellige Süslemeleri (Google Haritalar yeni sekmede açılır)