Milano: Duomo'dan Navigli Kanallarına

İtalya'nın moda ve iş başkenti Milano, gotik Duomo'su, camla örtülü Galleria Vittorio Emanuele II ve Leonardo da Vinci'nin Son Akşam Yemeği'ni barındıran Santa Maria delle Grazie ile tarihini modern yüzünün arkasında saklar.

Milano Duomosu

İnşasına 1386'da başlanan ve tamamlanması neredeyse beş yüzyıl süren Milano Duomosu, dünyanın en büyük gotik katedrallerinden biri; 135 sivri kulesi ve 3.400'den fazla heykeliyle taştan işlenmiş devasa bir dantel gibi görünüyor. Napolyon, 1805'te İtalya Kralı olarak taçlandırılmak için özellikle bu katedrali seçmiş ve cephenin tamamlanmasını hızlandırtmıştı.

Katedralin çatısına çıkan merdiven veya asansörle ulaşılan teraslar, ziyaretçileri kulelerin ve heykellerin arasında yürüyerek Milano'nun ve açık havada Alp Dağları'nın manzarasıyla buluşturuyor. En üstteki altın Madonnina heykeli, şehrin gökyüzünü paylaştığı en kutsal simge kabul edildiğinden, uzun yıllar hiçbir bina onun yüksekliğini geçmeyecek şekilde inşa edildi.

Haritada göster – Milano Duomosu (Google Haritalar yeni sekmede açılır)

Galleria Vittorio Emanuele II

1877'de açılan Galleria Vittorio Emanuele II, demir ve cam kullanılarak inşa edilen kubbeli çapraz galerisiyle dünyanın en eski alışveriş pasajlarından biri olma unvanını taşıyor; İtalya'nın birleşmesinin ardından ülkenin ilk kralına ithaf edilerek "Milano'nun salonu" olarak anılmaya başlandı. Mimar Giuseppe Mengoni, açılıştan birkaç gün önce iskeleden düşerek hayatını kaybetti — pasaj onun son ve en büyük eseri oldu.

Zemindeki mozaiklerde İtalya'nın dört büyük şehrinin armaları yer alıyor; bunlardan Torino'yu simgeleyen boğa figürünün üzerinde topuğuyla dönmenin şans getirdiğine inanılıyor. Louis Vuitton'dan Prada'ya lüks mağazaların ve tarihi kafelerin sıralandığı galeri, Duomo Meydanı ile La Scala Opera Binası'nı birbirine bağlıyor.

Haritada göster – Galleria Vittorio Emanuele II (Google Haritalar yeni sekmede açılır)

Sforza Kalesi

14. yüzyılda Visconti hanedanının kalesi olarak kurulan ve 1450'de Francesco Sforza'nın dükalık ikametgâhı olarak yeniden inşa ettirdiği kale, döneminin en önemli mimarlarını ağırladı — Leonardo da Vinci kaledeki bazı salonların tavan freskolerini tasarladı, Bramante ise iç mekânlarında çalıştı. Napolyon döneminde dış surların bir bölümü yıkıldı; bugünkü giriş kulesi Torre del Filarete, 1521'de barut deposu patlamasıyla yıkılan orijinalinin 1905'te birebir yeniden inşasıdır.

Kale bugün şehrin en büyük müze kompleksini barındırıyor: Pinacoteca'nın resim koleksiyonu, Mısır ve Prehistorya müzeleri ile Michelangelo'nun ölümünden birkaç gün öncesine kadar üzerinde çalıştığı, yarım kalmış son eseri Rondanini Pietà.

Haritada göster – Sforza Kalesi (Google Haritalar yeni sekmede açılır)

Navigli Kanalları

Milano'nun ortaçağdan kalma kanal ağı, Duomo'nun inşasında kullanılan mermerin Lago Maggiore civarındaki ocaklardan şehre taşınması için genişletilmişti; kilit (conca di navigazione) tasarımlarından birinin Leonardo da Vinci'ye atfedildiği söylenir. 1929-1930'larda trafik gerekçesiyle kanalların büyük bölümü üzeri kapatılarak yol yapıldı, yalnızca Naviglio Grande ve Naviglio Pavese açık kaldı.

Bugün akşamları kanal kıyısı boyunca sıralanan bar ve restoranlarla Milano'nun aperitivo kültürünün merkezi haline geldi; ayın son pazarı kurulan antikacılar pazarı da bölgenin uzun süredir devam eden bir geleneği.

Haritada göster – Navigli Kanalları (Google Haritalar yeni sekmede açılır)

Santa Maria delle Grazie

Dominiken tarikatı için inşa edilen bu geç Gotik kilise, 1490'larda Bramante tarafından eklenen kubbeli apsisiyle yeniden şekillendirildi. Manastırın yemekhanesindeki (Cenacolo) duvara Leonardo da Vinci 1495-1498 arasında "Son Akşam Yemeği"ni yaptı — freskodan farklı, kuru sıva üzerine tempera tekniğiyle, bu yüzden eser tamamlanır tamamlanmaz bozulmaya başladı.

İkinci Dünya Savaşı'nda yemekhaneyi çevreleyen bölüm bombalanarak yıkıldı, ama kumla korunan duvar ayakta kaldı. Kilise ve yemekhane 1980'de UNESCO Dünya Mirası listesine alındı; tabloyu görmek için günlük ziyaretçi sayısı sınırlı, bilet aylar öncesinden tükeniyor.

Haritada göster – Santa Maria delle Grazie (Google Haritalar yeni sekmede açılır)

Scala Meydanı

1778'de açılan dünyaca ünlü opera binası Teatro alla Scala'nın adını taşıyan meydanın ortasında, 1872'de heykeltıraş Pietro Magni'nin yaptığı Leonardo da Vinci heykeli yükseliyor; kaidenin çevresinde ressamın dört öğrencisinin — Boltraffio, Marco d'Oggiono, Cesare da Sesto ve Salaino — figürleri sıralanıyor.

Meydan, Galleria Vittorio Emanuele II'nin kuzey ucuna açılıyor ve opera binasının önündeki bu kısa ama yoğun alan, Duomo Meydanı'ndan sonra şehir merkezinin ikinci buluşma noktası sayılıyor.

Haritada göster – Scala Meydanı (Google Haritalar yeni sekmede açılır)

Dikey Orman

Mimar Stefano Boeri'nin tasarladığı ve 2014'te tamamlanan Bosco Verticale, Porta Nuova semtindeki 110 ve 76 metrelik iki konut kulesinin balkonlarına yaklaşık 800 ağaç, 4.500'den fazla çalı ve 15 bin bitki yerleştirerek bir hektarlık ormanı dikey olarak sığdırma fikrine dayanıyor; aynı yıl International Highrise Award ödülünü kazandı.

Bitki örtüsü kışın yaprak dökerek güneş ışığını içeri alıyor, yazın ise gölge ve nem oluşturarak enerji tüketimini azaltıyor; kulelerin bakımını üç kişilik "flying gardener" ekibi düzenli olarak yapıyor. Proje, dünya genelinde benzer "yeşil bina" tasarımlarına ilham kaynağı oldu.

Haritada göster – Dikey Orman (Google Haritalar yeni sekmede açılır)