Edinburgh: Kale Tepesinden Kraliyet Sarayına

İskoçya'nın başkenti Edinburgh, sönmüş bir volkanın üzerindeki kalesinden Holyroodhouse Sarayı'na uzanan tarihi sokakları ve tepelerden görülen manzarasıyla hem Orta Çağ'ı hem de Aydınlanma dönemini yaşatır.

Edinburgh Kalesi

Sönmüş bir volkanın kayalık zirvesinde yükselen Edinburgh Kalesi, en az 12. yüzyıldan beri kraliyet kalesi olarak kullanılıyor — bazı bölümleri İskoçya'nın en eski taş yapıları arasında. Kaya, üç tarafı sarp uçurumlarla çevrili olduğu için tarih boyunca neredeyse fethedilemez bir savunma noktası olmuştur; İskoçya tarihinde en çok kuşatma görmüş kale unvanını taşır.

Kalenin içinde İskoç Taç Mücevherleri ve efsanevi Kader Taşı (Stone of Destiny) — üzerinde asırlarca İskoç krallarının taç giydiği kutsal blok — sergileniyor. Her gün saat birde ateşlenen "Bir Saat Topu" geleneği 1861'den beri sürüyor; eskiden gemilere ve şehir sakinlerine saatlerini ayarlamaları için verilen bir sinyaldi.

Haritada göster – Edinburgh Kalesi (Google Haritalar yeni sekmede açılır)

Holyroodhouse Sarayı

Edinburgh'un doğu ucunda, Arthur's Seat tepesinin eteğinde yer alan Holyroodhouse, İskoç kraliyet ailesinin İskoçya'daki resmî ikametgâhı. 12. yüzyılda bir manastır olarak kurulan yapı, 16. yüzyılda İskoç Kraliçesi I. Mary'nin en dramatik yıllarına sahne oldu — sekreterinin gözü önünde öldürülmesi de dahil.

Bugün İngiliz kraliyet ailesi yazın burada geleneksel "Holyrood Haftası" törenlerini düzenliyor. Sarayın hemen bitişiğindeki, aynı dönemden kalma manastır kalıntıları çatısız ama ayakta duran gotik pencereleriyle sarayın tarihine görsel bir tanıklık sunuyor.

Haritada göster – Holyroodhouse Sarayı (Google Haritalar yeni sekmede açılır)

İskoçya Ulusal Müzesi

Chambers Street'teki Viktorya dönemi binasının kalbinde yer alan Grand Gallery, 1866'da "Sanayi Sarayı" olarak tasarlanmış devasa demir-cam çatısıyla bir sera zarafeti taşıyor. Müze, jeolojiden Viking definelerine, Dolly adlı klonlanan ilk koyundan İskoç tasarımına kadar son derece geniş bir koleksiyonu tek çatı altında topluyor.

Ücretsiz girişli müze, dünyanın en eski satranç takımlarından Lewis Taşları'nın bir kısmına ve Büyük Michael gemisinin kalıntılarına ev sahipliği yapıyor. Çok katlı galeriler arasındaki asma köprüler ve balkonlar, ziyaretçilere binanın mimarisini farklı yükseklikten deneyimleme imkânı sunuyor.

Haritada göster – İskoçya Ulusal Müzesi (Google Haritalar yeni sekmede açılır)

İskoçya Ulusal Modern Sanat Galerisi

Belford Road'da neoklasik bir okul binasında yer alan Modern One, İskoçya'nın modern ve çağdaş sanat koleksiyonunun ana adresi; Matisse, Picasso ve Warhol'un yanı sıra İskoç sanatçıların eserlerini barındırıyor. Bahçesindeki Charles Jencks tasarımı toprak biçimlendirmeleri (landform) müzeyi bir açık hava heykel parkına dönüştürüyor.

Galerinin çevresinde, Su of Leith kıyısı boyunca yerleştirilmiş Antony Gormley'nin "6 Times" adlı heykel serisinden dökme demir insan figürleri bulunuyor; figürlerden biri nehrin içinde, diğerleri kıyı boyunca yürüyüş güzergâhında karşınıza çıkıyor — sanat eseriyle beklenmedik anda karşılaşma fikrini işliyor.

Haritada göster – İskoçya Ulusal Modern Sanat Galerisi (Google Haritalar yeni sekmede açılır)

Calton Tepesi

Şehir merkezine hâkim bu tepe, üzerindeki abartılı sayıda anıt yüzünden "Edinburgh'un Utancı" ile "Kuzeyin Atinası" lakaplarını bir arada taşıyor — en çarpıcısı, 1822'de başlanıp finansman yetersizliğinden yarım kalan ve Parthenon'u anımsatan Ulusal Anıt. Tepede ayrıca gökbilimci William Playfair'in tasarladığı Dugald Stewart Anıtı da yükseliyor; adını taşıdığı Aydınlanma dönemi filozofunu onurlandırıyor.

Tepenin zirvesinden Edinburgh Kalesi, Arthur's Seat ve Forth Körfezi'nin kesintisiz manzarası izlenebiliyor — bu yüzden gün batımında şehrin en popüler buluşma noktalarından biri. Yıl boyunca Hogmanay (Yılbaşı) kutlamaları ve Beltane Ateş Festivali gibi geleneksel etkinliklere de ev sahipliği yapıyor.

Haritada göster – Calton Tepesi (Google Haritalar yeni sekmede açılır)

Victoria Caddesi

Eski Şehir'in ortasında yay gibi kıvrılan Victoria Caddesi, 1830'larda yol düzenlemesi sırasında açıldı ve rengârenk cepheleriyle Edinburgh'un en fotoğraflanan sokaklarından biri hâline geldi. Caddenin kavisli yapısı ve çok katlı taş binaların J.K. Rowling'in Diagon Alley tasvirine ilham verdiği söyleniyor.

İki katmanlı yapısı da dikkat çekici: üstteki caddenin altında, ortaçağdan kalma West Bow adlı alt geçit hâlâ kullanılıyor. Bugün cadde boyunca büyücülük temalı dükkânlar, viski mağazaları ve butik hediyelik eşyacılar sıralanıyor.

Haritada göster – Victoria Caddesi (Google Haritalar yeni sekmede açılır)