Budapeşte: Tuna'nın İki Yakasında Bir Masal

Tuna'nın iki yakasındaki Buda ve Peşte'nin birleşmesiyle oluşan Budapeşte, Parlamento Binası, Balıkçı Tabyası ve Zincirli Köprü ile Orta Avrupa'nın en etkileyici siluetlerinden birine sahip. Budapeşte'de görülmesi gereken kültürel mekânlar:

Kahramanlar Meydanı

1896'da Macaristan'ın Avrupa'ya göçünün (honfoglalás) bininci yıl dönümü için inşa edilen Kahramanlar Meydanı, ülkenin yedi Macar kabile reisini ve tarihindeki en önemli hükümdarları anıyor. Meydanın ortasındaki 36 metrelik Millennium Anıtı'nın tepesinde, elinde haç ve taçla Başmelek Gabriel'in heykeli yükseliyor; kaidesindeki atlı heykeller de kabile liderlerini temsil ediyor.

Anıtın yarım daire biçimindeki sütunlu galerisinde, I. István'dan başlayarak Macaristan tarihinin en önemli krallarının heykelleri sıralanıyor. Meydanın iki yanında simetrik duran Güzel Sanatlar Müzesi ile Sanat Salonu (Műcsarnok), Kahramanlar Meydanı'nı aynı zamanda Budapeşte'nin kültür-sanat aksının başlangıç noktası yapıyor.

Haritada göster – Kahramanlar Meydanı (Google Haritalar yeni sekmede açılır)

Buda Kalesi ve Zincirli Köprü

Tuna Nehri'ne hâkim tepede yükselen Buda Kalesi, 13. yüzyılda Moğol istilasının ardından IV. Béla tarafından inşa ettirilen bir kraliyet sarayının üzerine yüzyıllar boyunca genişletilerek bugünkü barok-neoklasik görünümüne kavuştu. Yeşil kubbeli saray, II. Dünya Savaşı'nda ağır hasar görse de titizlikle onarıldı ve bugün Ulusal Galeri ile Budapeşte Tarih Müzesi'ne ev sahipliği yapıyor.

Kalenin önünden geçen Zincirli Köprü (Széchenyi Lánchíd), 1849'da açıldığında Tuna üzerindeki ilk daimi köprü olarak Buda ile Pest'i birbirine bağladı ve fiziksel olarak ayrı bu iki şehrin "Budapeşte" adı altında birleşmesini simgeledi. İki ucundaki taş aslan heykelleriyle tanınan köprü, akşamları yüzlerce ampulle aydınlanarak Tuna kıyısının en ikonik silüetini oluşturuyor.

Haritada göster – Buda Kalesi ve Zincirli Köprü (Google Haritalar yeni sekmede açılır)

Matthias Kilisesi

Buda Kalesi'nin içinde yer alan Matthias Kilisesi, 13. yüzyılda gotik üslupla inşa edildi ve adını burada iki kez evlenen Kral Mátyás Corvinus'tan alıyor. Osmanlı döneminde bir süre camiye çevrilen yapı, duvarlarındaki fresklerin sıvayla kapatılmasından kurtularak günümüze özgün İslami motiflerin izlerini de taşıyor.

19. yüzyıl sonundaki büyük restorasyonda mimar Frigyes Schulek, çatısına Macaristan'a özgü renkli Zsolnay seramik kiremitlerinden geometrik desenler işledi; bu çatı bugün kilisenin en tanınan özelliği. Kilise aynı zamanda Macar krallarının taç giyme törenlerine ev sahipliği yapmış olması nedeniyle "Taç Giyme Kilisesi" olarak da anılıyor.

Haritada göster – Matthias Kilisesi (Google Haritalar yeni sekmede açılır)

Macaristan Parlamento Binası

Tuna kıyısında yükselen Macaristan Parlamento Binası, ülkenin bin yıllık devlet geleneğinin 1896'daki bininci yıl kutlamaları için tasarlandı ve 1904'te tamamlandığında dünyanın en büyük parlamento binalarından biri oldu. Neo-gotik cephesi, 691 odası ve 10 iç avlusuyla mimar Imre Steindl'in on yılı aşkın emeğinin ürünü.

Binanın merkezindeki kubbe altında, Macar krallarının kutsal simgesi olan ve efsaneye göre eğri haçıyla tanınan Kutsal István Tacı sergileniyor; taç, ülkenin egemenlik sembolü olarak günümüzde de askeri törenle korunuyor. Akşamları Tuna'nın karşı kıyısından, özellikle Buda tarafından izlenen ışıklandırılmış hâli, Budapeşte'nin en klasik gece manzaralarından biri.

Haritada göster – Macaristan Parlamento Binası (Google Haritalar yeni sekmede açılır)

Balıkçı Tabyası

Adına rağmen hiçbir zaman savunma amacı taşımamış olan Balıkçı Tabyası, Matthias Kilisesi'ni restore eden mimar Frigyes Schulek tarafından 1895-1902 arasında tamamen süs yapısı olarak inşa edildi. Adını, Orta Çağ'da bu surları savunmakla görevli balıkçılar loncasından alıyor. Yedi sivri kuleli galerisi, Macarların 895'te bugünkü topraklara gelişini sağlayan yedi Macar kabilesini simgeliyor.

Terasın önünde, Macaristan'ın ilk Hristiyan kralı I. István'ın (Aziz Stephen) atlı heykeli yükseliyor. Beyaz kireçtaşı kemerlerin arasından Tuna Nehri, Zincirli Köprü ve karşı kıyıdaki Parlamento Binası'na bakan manzara, Budapeşte'nin en çok fotoğraflanan noktalarından biri.

Haritada göster – Balıkçı Tabyası (Google Haritalar yeni sekmede açılır)

Citadella

Habsburglar, 1848-49 Macar Bağımsızlık Savaşı'nı bastırdıktan sonra 1850'lerde Gellért Tepesi'nin zirvesine bu kaleyi kurdurdu — top namluları dışa değil, aşağıdaki Budapeşte halkını gözetim altında tutmak için doğrudan Buda ve Peşte'ye çevrilmişti. 235 metrelik tepeden şehrin panoramik manzarası bugün kalenin en büyük cazibesi.

Kalenin hemen yanında yükselen 14 metrelik Özgürlük Anıtı (Szabadság-szobor), 1947'de dikildi; elinde palmiye dalıyla kadın heykeli önceleri Sovyet kurtuluşunu anarken, 1989 sonrası anıt Macaristan'ın bağımsızlığı için can verenlere adandı ve yanındaki Sovyet asker heykeli kaldırıldı.

Haritada göster – Citadella (Google Haritalar yeni sekmede açılır)

Macar Ulusal Galerisi

1957'de kurulan Macar Ulusal Galerisi, Buda Kalesi'nin eski Kraliyet Sarayı kanatlarında yer alır ve dünyanın en büyük Macar sanatı koleksiyonuna ev sahipliği yapar — Orta Çağ'dan kalma altın yaldızlı kanatlı sunaklardan, 20. yüzyıl başı Macar modernistlerine uzanan geniş bir yelpaze.

Koleksiyonun en dikkat çekici bölümü, dramatik ışık-gölge kullanımıyla tanınan ressam Mihály Munkácsy'nin büyük tuvalleri. Sarayın kubbesindeki gözetleme terasından Tuna Nehri ve karşı kıyıdaki Peşte'nin tüm silüeti izlenebiliyor.

Haritada göster – Macar Ulusal Galerisi (Google Haritalar yeni sekmede açılır)

Vaci Sokağı

18. yüzyıldan beri şehrin en canlı yaya caddesi olan Váci utca, adını Peşte'nin kuzeyindeki Vác kasabasına giden eski yoldan alıyor. 19. yüzyılda yüksek sosyetenin akşam gezintilerine çıktığı en gözde promenaddı; caddenin başındaki Vörösmarty Meydanı'nda 1858'den beri hizmet veren efsanevi Gerbeaud pastanesi hâlâ ayakta.

Bugün cadde boyunca uluslararası mağazalar, kafeler ve hediyelik eşya dükkânları sıralanıyor; süslü dökme demir sokak lambaları ve tarihi cepheler arasında Vörösmarty Meydanı'ndan Büyük Pazar Yeri'ne kadar uzanan güzergâh, Budapeşte'nin klasik şehir yürüyüşlerinden biri.

Haritada göster – Vaci Sokağı (Google Haritalar yeni sekmede açılır)